Je spaarsaldo staat inmiddels ergens boven de vijf cijfers en dan dringt zich vroeg of laat één vraag op: moet ik hier belasting over betalen? En zo ja, vanaf hoeveel eigenlijk? De vermogensrendementsheffing is het onderdeel van de aangifte waar veel mensen vaag over blijven, terwijl het concreet bepaalt wat je kwijt bent aan de Belastingdienst. In dit artikel leggen we uit hoeveel je belastingvrij mag sparen, hoe de heffing werkt als je daarboven zit, en wat je kunt doen om dat belastingbedrag binnen de regels zo laag mogelijk te houden.
De heffingsvrije vrijstelling: wat de Belastingdienst als grens hanteert
Voor het belastingjaar 2026 geldt een heffingsvrij vermogen van 57.684 euro per persoon. Dat betekent: heb je minder dan dat bedrag aan spaargeld en overige bezittingen in box 3, dan betaal je geen vermogensbelasting. Punt. Zit je daarboven, dan wordt het ingewikkelder.
Box 3 gaat over al je bezittingen buiten je eigen woning en je pensioen. Denk aan je spaarrekening, beleggingsrekening, een tweede huis, crypto en zelfs vorderingen. Daar trekt de Belastingdienst je schulden (minus een drempel) van af, en over het resterende vermogen boven die vrijstelling betaal je belasting.
De vermogensrendementsheffing: fictief rendement is de pijnpunt
Hier wordt het voor veel mannen onaangenaam verrassend. De Belastingdienst gaat er namelijk niet vanuit wat je spaargeld echt heeft opgebracht. In plaats daarvan werkt het systeem met een fictief rendement per categorie. Banktegoeden, beleggingen en schulden krijgen elk een eigen percentage toegewezen op basis van gemiddelden uit het voorgaande jaar.
Voor banktegoeden ligt dat percentage historisch gezien lager dan voor beleggingen, maar het exacte cijfer voor 2026 wordt pas na afloop van het belastingjaar definitief vastgesteld. Wat je wél weet: het tarief in box 3 bedraagt 36 procent over dat fictieve rendement. En dat doet pijn als je een grote som cash aanhoudt en in werkelijkheid maar 1,5 tot 2 procent rente krijgt, terwijl de fiscus met een hoger percentage rekent voor vermogen dat groter is dan je vrijstelling.
Concreet: houd je 80.000 euro op een gewone spaarrekening, dan zit je 22.316 euro boven de vrijstelling. Over dat bedrag berekent de fiscus fictief rendement, en dát wordt belast. Je betaalt dus belasting over rendement dat je misschien nooit daadwerkelijk hebt ontvangen.
Fiscale partners: de vrijstelling verdubbelen
Heb je een fiscale partner? Dan verdubbelt je gezamenlijke heffingsvrije vermogen naar 115.368 euro. Jullie mogen samen bepalen hoe jullie het box 3-vermogen verdelen in de aangifte. Die verdeling mag je volledig naar eigen inzicht doen, zolang het totaal klopt.
In de praktijk: als jij 90.000 euro hebt en je partner 5.000 euro, kun je het vermogen anders toedelen in de aangifte zodat je optimaal gebruik maakt van beide vrijstellingen. Dit klinkt technisch, maar in de aangifte inkomstenbelasting heb je een schuifje waarmee je de verdeling zelf instelt. Doe dit niet automatisch, maar neem even de tijd om te berekenen wat het gunstigste uitpakt.
Groene spaarrekeningen: de extra vrijstelling die bijna niemand benut
Dit is er eentje die wij van Manned.nl vaker tegenkomen als een gemiste kans. Als je spaart of belegt via een erkend groen fonds (aangewezen door de overheid), krijg je een extra vrijstelling bovenop je normale vrijstelling. Die extra vrijstelling bedraagt dit jaar 71.251 euro per persoon. Daarboven geldt ook nog eens een heffingskorting van 0,7 procent over het vrijgestelde groene vermogen.
Niet elke bank biedt groene spaarproducten aan maar ABN AMRO, Triodos en enkele andere partijen hebben erkende groene fondsen. Als je toch een deel van je geld wilt laten renderen en je vindt duurzaamheid niet onbelangrijk, is dit een serieuze optie om te overwegen.
Rekenvoorbeeld: wat als je net boven de grens zit?
Stel: je hebt 65.000 euro spaargeld en geen partner. Je vrijstelling is 57.684 euro. Dat betekent 7.316 euro valt in box 3.
Over die 7.316 euro berekent de Belastingdienst een fictief rendement, laten we zeggen 1,44 procent (het tarief voor banktegoeden dat gold in recente jaren). Dat is 105 euro fictief rendement. Daarover betaal je 36 procent belasting: circa 38 euro belasting per jaar.
Dat klinkt mee, maar zodra je boven de ton zit loopt het snel op, zeker als een deel van je vermogen wordt aangemerkt als beleggingsvermogen met een hoger fictief rendement. En dan merk je waarom het zinvol is om na te denken over hoe je je vermogen structureert.
Wanneer loont het om te gaan beleggen?
Dit is de afweging die voor veel mannen relevant wordt zodra ze boven de vrijstelling zitten. Je betaalt toch al belasting over fictief rendement, dus waarom dan niet zorgen dat je ook écht rendement maakt?
Onze mening is duidelijk: als je een noodfonds van drie tot zes maanden netto-inkomen hebt staan en de rest van je spaargeld heeft geen doel op korte termijn, is beleggen logischer dan alles op een spaarrekening laten staan. De reden is simpel: je betaalt in box 3 toch belasting op basis van fictieve rendementen. Op de lange termijn (denk: tien jaar of meer) heeft een gespreide beleggingsportefeuille historisch gezien meer opgebracht dan wat een spaarrekening biedt.
Maar: beleg niet met geld dat je op korte termijn nodig hebt. Dat blijft een basisregel.
Schulden als aftrekpost: wat telt mee?
Heb je schulden? Dan mag je die aftrekken van je box 3-vermogen, maar er geldt een schuldendrempel van 3.400 euro per persoon (voor fiscale partners 6.800 euro gezamenlijk). Schulden onder die drempel tellen niet mee.
Wat telt wél mee: persoonlijke leningen, doorlopend krediet, studieschuld (DUO) en schulden aan familieleden. Wat niet meetelt: je hypotheek (die valt in box 1), verkeersboetes en belastingschulden die op de peildatum nog niet formeel zijn vastgesteld.
Heb je dus een persoonlijke lening van 15.000 euro en 70.000 euro spaargeld, dan is je netto box 3-vermogen 70.000 min (15.000 min 3.400 drempel) = 70.000 minus 11.600 = 58.400 euro. Je zit dan maar net boven de vrijstelling.
Veelgestelde vragen kort beantwoord
Wat is de peildatum voor box 3?
De peildatum is altijd 1 januari van het betreffende belastingjaar. Wat je op die datum aan vermogen hebt staan, telt mee. Niet je gemiddelde over het jaar, niet je saldo in december.
Telt spaargeld van mijn kind ook mee?
Ja, maar niet automatisch bij jou. Vermogen van kinderen onder de 18 jaar wordt bij de ouder met het hoogste inkomen opgeteld, tenzij het kind zelf aangifte doet (wat pas kan vanaf 18 jaar). Heeft je kind een kindrekening met 5.000 euro, dan hoort dat bij jouw box 3-vermogen.
Wat als ik een buitenlandse rekening heb?
Je bent verplicht ook buitenlandse rekeningen op te geven in je Nederlandse aangifte. De Belastingdienst ontvangt steeds vaker automatisch informatie uit het buitenland via internationale uitwisselingsakkoorden. Vergeten aan te geven is een risico dat je niet wil nemen.
Ik heb vermogen vergeten aan te geven. Wat nu?
Vrijwillig alsnog aangifte doen of een correctie indienen is altijd beter dan niets doen. De Belastingdienst biedt de mogelijkheid tot een vrijwillige verbetering. Doe je dat voordat zij contact opnemen, zijn de boetes doorgaans een stuk lager dan wanneer ze het zelf ontdekken. Twijfel je, schakel dan een belastingadviseur in.
De vrijstelling ligt op 57.684 euro per persoon. Zit je daarboven en heb je een fiscale partner, dan verdubbelt dat bedrag en kun je ook nog slim verdelen wie welk deel van het vermogen aangeeft. Groene spaarproducten geven extra vrijstelling bovenop het standaardbedrag, en of alles op een spaarrekening laten staan nog logisch is als je toch belasting betaalt over fictief rendement, is een vraag die de moeite waard is om één keer goed te beantwoorden. Wij van Manned.nl zien dat de meeste mannen hier al een heel eind mee komen door hun aangifte een jaar serieus door te nemen. Kleine aanpassingen, merkbaar verschil op jaarbasis.
